Pinsala · Collarbone
Baling collarbone? Ang buto ang madaling bahagi.
Bumagsak kayo sa inyong balikat. May lumagutok. Bisikleta, tackle, madulas na yelo. Ang collarbone ay isa sa mga butong pinakamadalas mabali, at kadalasang simple ang medikal na bahagi: sling, o plate at turnilyo, at panahon. Ang mahirap na bahagi ay ang mga linggo sa pagitan. Pagtulog. Pagsusuot ng damit. Paghiwa ng pagkain. Kapag pinaghandaan ninyo ang mga linggong isang kamay lang ang gamit, mas kalmado ang buong paggaling.
Larawan: Kaboompics / Pexels
Isang detalye ang nagpapasya kung sling o operasyon
Ang collarbone (clavicle, o balagat) ay nakahalang sa itaas ng dibdib, mula sa breastbone hanggang sa balikat. Kadalasan itong nababali sa pagbagsak sa balikat, pagbagsak na nakatukod ang kamay, o direktang tama sa banggaan o contact sport.
Ang mga palatandaan: sakit kapag ginagalaw ang braso, balikat na lumalaylay pababa at pasulong, at umbok o pasa sa ibabaw ng buto. Kinukumpirma ito ng X-ray.
Pagkatapos, ang pangunahing tanong: gaano kalayo sa puwesto ang mga dulong nabali?
Nakahanay pa? Ang karaniwang plano ay sling o brace, gamot sa sakit, at panahon. Walang cast para sa collarbone. Ginagalaw ninyo nang maaga ang kamay, pulso at siko, at nagdaragdag ng banayad na ehersisyo sa balikat kapag nagsimula nang gumaling ang buto.
Magkalayo, o nagpapatong kaya umikli ang buto? Mas malamang ang operasyon. Inihahanay ng surgeon ang mga piraso at hinahawakan ang mga ito gamit ang plate at turnilyo, o gamit ang mga pin. Kadalasang naiiwan ang mga plate. Kadalasang tinatanggal ang mga pin kapag gumaling na ang buto.
May kani-kaniyang kapalit ang dalawang paraan. Kung walang operasyon, maaaring mabagal, hindi buo, o wala sa puwesto ang paggaling ng buto, at maaaring manatili ang umbok (kadalasan itong lumiliit). Ang operasyon ay maaaring magdulot ng impeksyon, pamamanhid sa ibaba ng collarbone, o plate na nararamdaman ninyo sa ilalim ng seatbelt o strap ng backpack. Pinapataas ng paninigarilyo, diabetes at pagtanda ang ilan sa mga panganib na ito.
TIP MULA SA LOOB NG SISTEMA
Kung bibigyan kayo ng pagpipilian, hilinging tingnan nang magkasama ang X-ray. Hilingin sa clinician na ituro ang puwang o pagpapatong at ipaliwanag sa simpleng salita kung bakit mas bagay sa baling ito ang isang paraan. Mas mahinahon kayong makapagpapasya kapag nakita na ninyo ito mismo.
Gaano talaga katagal
Maaaring gumaling ang mga bata sa loob ng 3 hanggang 6 na linggo. Maaaring kailanganin ng mga adult ang hanggang 12 linggo. Ang ganap na paggaling ay maaaring umabot nang ilang buwan, madalas mas matagal kung may diabetes o gumagamit ng tabako. Karamihan ay nakababalik sa regular na gawain sa loob ng mga 3 buwan. Maghintay sa contact sports hanggang tuluyang gumaling ang buto at payagan na kayo ng doktor.
Ang pagbubuhat o mabigat na paggamit ng braso bago kayo payagan ay maaaring magpagalaw sa mga piraso. Kapag sinimulan ninyong muli ang isang gawain, dahan-dahanin ito.
SAAN ITO GALING
Ang mga sanhi, palatandaan, ang pagpapasya kung sling o operasyon, at ang tagal ng paggaling ay mula sa site para sa pasyente ng American Academy of Orthopaedic Surgeons, OrthoInfo, at sa MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Nasa dulo ang mga link.
Ang tunay na hamon: buhay gamit ang isang braso
Sa loob ng ilang linggo, isang braso ang gumagawa ng trabaho ng dalawa. Ito mismo ang tinutulungan ng isang occupational therapist (OT). Tinitingnan nila ang mga gawaing mahalaga sa inyo at ipinapakita ang ibang paraan ng paggawa nito, o isang gamit na nakakatulong. Mga bagay na sulit itanong sa OT o sa inyong clinician:
- Pagtulog: anong posisyon ang ligtas para sa bali, at kung suot pa rin ang sling sa gabi.
- Pagbibihis: ang pagkakasunod ng pagsusuot at paghubad ng damit, at aling mga damit ang nagpapadali nito.
- Paliligo at paghuhugas: paano aasikasuhin ang sling, at kung puwede itong tanggalin para maligo.
- Trabaho at pagmamaneho: ano ang ligtas, at kailan.
Tanggalin ang mga singsing sa kamay sa napinsalang bahagi hangga't hindi sinasabi ng inyong clinician na puwede na.
Sa bandang huli, ibinabalik ng physical therapy (PT) ang galaw at lakas ng balikat, banayad muna. Para sa pagkakaiba ng PT at OT, at kung ano ang binabayaran ng Medicare at ng ibang plan, tingnan ang PT at OT pagkatapos ng pinsala.
Mga dapat itanong:
"Gaano po kalayo sa puwesto ang bali, at bakit po mas pumapabor kayo sa sling o sa operasyon?" [How far out of place is the break, and why do you lean toward a sling or surgery?]
"Gaano katagal ko po isusuot ang sling, at ano po ang dapat kong iwasan hanggang sa susunod na X-ray?" [How long do I wear the sling, and what should I avoid until the next X-ray?]
"Kung magpapaopera ako, maiiwan po ba ang hardware (plate o turnilyo)? Ano po ang mangyayari kung pipiliin kong hindi magpaopera?" [If I have surgery, will the hardware stay in? What happens if I choose not to?]
"Maaari po ba ninyo akong i-refer sa occupational o physical therapist, at kailan po iyon dapat magsimula?" [Can you refer me to an occupational or physical therapist, and when should that start?]
Kailan dapat tumawag agad
- Pamamanhid o tusok-tusok sa braso o mga daliri, o mga daliring mukhang maputla, asul, itim o puti, o mahirap igalaw
- Sakit na hindi naiibsan ng inyong gamot, o pamumula sa paligid ng collarbone
- Butong tumutulak sa balat o lumalabas dito, o bagong pagbabago sa hugis ng balikat
- Hirap sa paghinga o kakapusan ng hininga
Ang buod sa loob ng 60 segundo
- Kadalasang simple ang medikal na bahagi. Ang tunay na hamon ay ang mga linggong isang braso lang ang gamit.
- Nakahanay pa ang mga piraso: kadalasang sling at panahon. Malayo sa puwesto: mas malamang ang operasyon.
- Maaaring gumaling ang mga bata sa loob ng 3 hanggang 6 na linggo, ang mga adult hanggang 12. Karamihan ay nakababalik sa regular na gawain sa loob ng mga 3 buwan.
- Tumutulong ang OT sa pagtulog, pagbibihis at pang-araw-araw na gawain. Ibinabalik ng PT ang lakas ng balikat.
- Pamamanhid, pagbabago ng kulay ng mga daliri, butong malapit sa balat o hirap sa paghinga: tumawag agad.